Gimnazija Kruševac

slide01 slide02 slide03 slide04 slide05 slide06
Navigacija
Učitavanje...
Prijava
Korisničko ime

Lozinka



Još niste član?
Kliknite ovde da se registrujete.

Zaboravljena lozinka?
Zatražite novu ovde.
Srpski jezik i književnost (informatički smer)

Cilj i zadaci

Cilj nastave srpskog jezika i književnosti jeste obrazovanje i vaspitanje učenika kao slobodne, kreativne i kulturne ličnosti, kritičkog uma i oplemenjenog jezika i ukusa.

Zadaci nastave srpskog jezika i književnosti su da:
- upoznaje učenike sa književnom umetnošću;
- razvija humanističko i književno obrazovanje na najboljim delima srpske i svetske kulturne baštine;
- usavršava literaturnu recepciju, razvija književni ukus i stvara trajne čitalačke navike;
- upućuje učenike na istraživački i kritički odnos prema književnosti; i osposobljava ih za samostalno čitanje, doživljavanje, razumevanje, tumačenje i ocenjivanje književno-umetničkih dela;
- obezbeđuje funkcionalna znanja iz teorije i istorije književnosti radi boljeg razumevanja i uspešnijeg proučavanja umetničkih tekstova;
- osposobljava učenike da se pouzdano služe stručnom literaturom i drugim izvorima saznanja;
- širi saznajne vidike učenika i podstiče ih na kritičko mišljenje i originalna gledišta;
- vaspitava u duhu opšteg humanističkog progresa i na načelu poštovanja, čuvanja i bogaćenja kulturne i umetničke baštine, civilizacijskih tekovina i materijalnih dobara u okvirima srpske i svetske zajednice;
- uvodi učenike u proučavanje jezika kao sistema;
- uvodi učenike u lingvistička znanja i pojmove;
- razvija jezički senzibilitet i izražajne sposobnosti učenika;
- osposobljava učenike da teorijska znanja o jezičkim pojavama i pravopisnoj normi uspešno primenjuju u praksi;
- vaspitava u duhu jezičke tolerancije prema drugim jezicima i varijantnim osobenostima srpskog jezika;
- razvija umenja u pismenom i usmenom izražavanju;
- podstiče učenike na usavršavanje govorenja, pisanja i čitanja, kao i na negovanje kulture dijaloga;
- osposobljava učenike da se uspešno služe raznim oblicima kazivanja i odgovarajućim funkcionalnim stilovima u različitim govornim situacijama;
- podstiče i razvija trajno interesovanje za nova saznanja, obrazovanje i osposobljavanje za stalno samoobrazovanje.

I RAZRED
(4 časa nedeljno, 148 časova godišnje)

SADRŽAJI PROGRAMA
A. KNJIŽEVNOST (92 časa)
I UVOD U PROUČAVANJE KNJIŽEVNOG DELA (30 časova)
Priroda i smisao književnosti
Pojam i naziv književnosti; književnost kao umetnost; književnost i druge umetnosti; usmena i pisana književnost; uloga književne umetnosti u društvu; književnost i proučavanje književnosti, nauke o književnosti: teorija, istorija književnosti i književna kritika.
Umetnički doživljaj, utisci, razumevanje, saznavanje i doživljavanje umetničkih vrednosti u književnom delu.
Tema, motivi, fabula i siže u književnom delu
Tema (naslov - odnos prema temi); motiv (manja tematska jedinica); fabula i siže. Pojam varijanata (usmena tvorevina jednakih fabula, različitih sižea).
Lik u književnom delu
Lik, karakter, tip (tipski likovi u narodnoj poeziji), pričalac (narator), pisac; umetnički postupci u procesu stvaranja lika; funkcija i značenja lika.
Misli i ideje u književnom delu
Ideje, misli, poruke, smisao književnoumetničkog dela. Misli i ideje - pobuđene i razvijene u čitaocu.
Kompozicija
Kompozicione celine (na primerima lirskog, epskog i dramskog dela); jedinstvo motiva (statički, dinamički, vezivni, slobodni); kompoziciono-motivacioni sklad.
Jezik književnoumetničkog dela
Jezik u književnoj umetnosti (umetnosti reči) i jezičko opštenje izvan književnog dela. Jezičke jedinice u književnoumetničkom delu (piščev izbor i raspoređivanje reči, služba reči).
Tehnika istraživanja književnoumetničkog dela
Književno delo i literatura o delu - primarni izvori (književno delo), sekundarni izvori (literatura o delu); tehnika čitanja književnog dela; vođenje beležaka, rad u biblioteci, izbor i raspored prikupljenih podataka, naučna aparatura (bibliografija, fus-nota). Samostalni pismeni rad učenika.
Dela za obradu
Sunce se devojkom ženi - lirska narodna pesma
Banović Strahinja - epska narodna pesma
Hasanaginica - narodna balada
Devojka brža od konja - narodna pripovetka
Zlatna jabuka i devet paunica - narodna pripovetka
Laza Lazarević: Prvi put s ocem na jutrenje - umet. pripov.
Anton P. Čehov: Tuga - novela
Danilo Kiš: Rani jadi - roman
Sofokle: Antigona - tragedija
Ivo Andrić: Beseda prilikom primanja Nobelove nagrade
O priči i pričanju
II KNJIŽEVNOST STAROG VEKA (10 časova)
Osnovne informacije o razvoju, vrstama, tematici i osobenostima književnosti starog veka.
Ep o Gilgamešu
Homer - Ilijada (odlomak - VI pevanje)
Biblija - iz Starog zaveta - Legenda o potopu; iz Novog zaveta - Beseda na Gori; Stradanje i vaskrsenje Hristovo (Jevanđelje po Mateju)
III SREDNJOVEKOVNA KNJIŽEVNOST (12 časa)
Počeci slovenske pismenosti; značaj rada Ćirila i Metodija i njihovih učenika. Najstarija slovenska pisma (glagoljica, ćirilica); staroslovenski jezik i recenzije staroslovenskog jezika; najstariji spomenici južnoslovenske kulture (Bašćanska ploča, Samuilov natpis, Brižinski spomenici, Miroslavljevo jevanđelje). Glavne vrste srednjovekovne književnosti (crkvena poezija, apokrifi, žitija i pohvale). Međusobne veze i uticaji pisane i usmene književnosti.
Sv. Sava: Žitije sv. Simeona (odlomak) - Bolest i smrt sv. Simeona
Teodosije: Žitije sv. Save (odlomak)
Jefimija: Pohvala knezu Lazaru
Despot Stefan Lazarević: (Slovo ljubve)
Konstantin Filozof: iz Žitija despota Stefana Lazarevića (o smrti Kraljevića Marka, o kosovskoj bici); usmeno predanje o sv. Savi (narodne pesme, priče, legende).
IV NARODNA (USMENA) KNJIŽEVNOST (14 časa)
Poetika narodne (usmene) književnosti. Sinkretizam, animizam, animatizam, magijski način mišljenja, magična moć reči; stvaranje kao podržavanje prirodi; intenzivnost kolektivnih osećanja, niveliranost mišljenja. Proces oblikovanja usmenih tvorevina. Usmeni stvaralac kao predstavnik svoje sredine. Odnos: stvaralac - delo - slušaoci; identifikovanje slušaoca za kazivačem; recenzija usmene sredine; opštenje i vaspitanje usmenim putem; opstajanje dela koja predstavljaju javno mnenje; individualnost usmenog stvaraoca i nasleđivanje obrazaca; pevač kao čuvar društvenog, moralnog i nacionalnog kodeksa. Istorijsko predanje.
Tipologija jednostavnijih usmenih oblika. Trajnost vrsta uočene književnosti. Njihova osnovna obeležja i razlike u funkciji. Tematski krugovi epske poezije. Junaci kao vaspitni uzori svoje sredine. Narodna poezija kao usmena istorija višeg reda u formiranju i trajanju istorijske svesti sa širim izborom usmene poezije i proze.
Srpska djevojka - narodna pesma
Kneževa večera - narodna pesma
Marko pije uz ramazan vino - narodna pesma
Dioba Jakšića - narodna pesma
Ropstvo Janković Stojana - narodna pesma
Boj na Mišaru - narodna pesma
V HUMANIZAM I RENESANSA (14 časa)
Humanizam i renesansa u Evropi i kod nas - (pojmovi, osobenosti, značaj).
F. Petrarka: Kanconijer (izbor soneta)
V. Šekspir: Romeo i Julija
Servantes: Don Kihot (odlomak)
Š. Menčetić: Prvi pogled
Dž. Držić: Gorčije žalosti jesu li gdi komu
M. Držić: Novela od Stanca, Dundo Maroje (odlomci)
VI BAROK I KLASICIZAM (7 časova)
Barok i klasicizam i njihovi glavni predstavnici u Evropi i kod nas.
I. Gundulić: Osman (odlomci iz I i VIII pevanja);
VII LEKTIRA (5 časova)
Dante Aligijeri: Božanstvena komedija (odlomak iz Pakla, pevanje V - Paolo i Frančeska)
Đovani Bokačo: Dekameron (Federigo i dona Đovana, dan peti, priča deveta)
Dragoslav Mihailović : Kad su cvetale tikve
Izbor iz poezije savremenih pesnika prema izboru učenika i nastavnika (D. Radović, M. Antić, Lj. Simović i dr.)
VIII KNJIŽEVNOTEORIJSKI POJMOVI
Na delima koja su predviđena za izučavanje u ovom razredu ponavljaju se, proširuju, usvajaju i sistematizuju osnovni književnoteorijski pojmovi.
Lirsko, epsko, dramsko pesništvo.
Lirske ("ženske") i epske (junačke) pesme. Vrste narodne lirske poezije, tematski krugovi epske poezije. Lirsko-epska pesma, balada.
Epska poezija (odlike i podela na stih i prozu).
Epska poezija u stihu: epska pesma, ep (epopeja). Epski junak.
Epska poezija u prozi: pripovetka, novela, roman; jednostavniji oblici epske proze: mit, predanje, bajka, priča. Žitije (životopis, biografija), pohvala, slovo.
Dramska poezija (odlike, podela): tragedija, komedija, drama u užem smislu reči. Renesansna komedija. Farsa. Drama i pozorište. Dramski junak.
Stih i proza. Metrika, heksametar, deseterac, cezura.
Sredstva umetničkog izražavanja
Epitet, poređenje, personifikacija, hiperbola, gradacija, antiteza, metafora, lirski paralelizam. Simbol.
Humanizam, renesansa, petrarkizam, barok, klasicizam.
B. JEZIK (34 časa)
I OPŠTI POJMOVI O JEZIKU
Mesto jezika u ljudskom životu. Bitna svojstva jezika. Jezik i komunikacija.
II KNJIŽEVNI JEZIK
Raslojavanje jezika. Jezik, dijalekt i sociolekt. Jezička norma i standardizacija. Književni jezik. Funkcionalni stilovi. Nestandardni jezički varijeteti.
Štokavsko narečje, dijalekatska osnovica srpskog književnog jezika (podela, razmeštaj, osnovne osobine).
Osnovne informacije o kajkavskom i čakavskom narečju. Književni jezici na srpskom jezičkom području do XIX veka.
III JEZIČKI SISTEM I NAUKE KOJE SE NJIME BAVE
Jezik kao sistem znakova.
Fonetika i fonologija. Glasovi i foneme. Slog. Prozodija.
Morfologija. Reči i morfeme. Vrste morfema. Morfologija u užem smislu (promena reči). Građenje reči.
Sintaksa. Rečenica kao jezička i komunikativna jedinica.
Leksikologija. Lekseme. Leksički fond (rečnik, leksika).
Gramatike i rečnici srpskog jezika i način njihove upotrebe.
IV FONETIKA (SA FONOLOGIJOM I MORFOFONOLOGIJOM)
Glasovni sistem srpskog književnog jezika (ponavljanje i utvrđivanje sistematizacije glasova i njihovih karakteristika).
Fonološki sistem srpskog književnog jezika. Distinktivna funkcija srpskih fonema, najvažnije varijante fonema; Distinktivne opozicije i distinktivne crte (pokazati na odabranim primerima).
Morfofonologija. Morfofonološke alternacije i njihova uloga u promeni i tvorbi reči. Alternacije u srpskom književnom jeziku (proširivanje i utvrđivanje ranije stečenih znanja), Pravopisna rešenja.
Akcenatski sistem srpskog književnog jezika (i njegovo obeležavanje). Klitike (proklitike i enklitike). Kontrastiranje akcenatskog sistema književnog jezika i regionalnog dijalekta (gde je to potrebno). Služenje rečnikom za utvrđivanje pravilnog akcenta.
V PRAVOPIS
Osnovni principi pravopisa srpskog književnog jezika. Pravopisi i pravopisni priručnici (i služenje njima).
Pisanje velikog slova.
V. KULTURA IZRAŽAVANJA (22 časa)
I USMENO IZRAŽAVANJE
Artikulacija glasova, književna akcentuacija, melodija rečenice, jačina, visina tona, boja glasa, tempo izgovora; pauza - logička i psihološka i njihova izražajna funkcija. Akcenat reči, grupe reči, rečenice (smisaonica). Otklanjanje nestandardne akcentuacije iz učeničkog govora.
Izražajno kazivanje napamet naučenih kraćih proznih i dijaloških tekstova. Recitovanje stihova.
Korišćenje gramofonskih ploča, zvučnih zapisa i magnetofonskih traka u podsticanju, proceni i snimanju izražajnog čitanja, kazivanja i recitovanja.
Stilske vežbe. Funkcionalni stilovi: razgovorni, književnoumetnički.
II PISMENO IZRAŽAVANJE
Akcentovanje reči i obeležavanje akcentskih celina.
Pravopisne vežbe: pisanje velikog slova.
Stilske vežbe: sažimanje pismenog sastava uz pojačavanje njegove informativnosti, otklanjanje suvišnih reči i neprikladnih izraza.
Domaći pismeni zadaci (čitanje i analiza na času).
Četiri pismena zadatka godišnje.

II RAZRED
(3 časa nedeljno, 111 časova godišnje)

SADRŽAJI PROGRAMA
A. KNJIŽEVNOST (75)
I. PROSVETITELJSTVO (9)
Prosvetiteljstvo - reformatorski pokret u Evropi: kult razuma progresa, prirodnog prava, osećajnosti; verska tolerancija. Geopolitički i duhovni okviri srpskog naroda (Velika seoba Srba). Između srednjovekovnih i modernih pojava u književnosti (barokne tendencije, G. St. Venclović, Z. Orfelin). Književnost epohe prosvetiteljstva (sentimentalizam, klasicizam).
Dositej Obradović: Pismo Haralampiju; Život i priključenija (I deo)
Jovan Sterija Popović: Tvrdica
Molijer : Tvrdica
II. ROMANTIZAM (35)
Romantizam u Evropi i kod nas (pojam, osobenosti, značaj, glavni predstavnici). Poetika romantizma: odnos prema tradiciji i prosvetiteljstvu, odlike stila, žanrova i motivsko-tematskih tendencija, razvoj lirike, drame - tragedije i mešovitih oblika.
Poetika romantizma (V. Igo - "Predgovor Kromvelu" - odlomak)
Džordž Gordon Bajron: Čajld Harold (odlomak)
Aleksandar Sergejevič Puškin: Cigani, Evgenije Onjegin (odlomci)
Šandor Petefi: Sloboda sveta
Henrih Hajne: Lorelaj
Vuk Stefanović Karadžić: reformator jezika i pravopisa (iz Predgovora Srpskom rječniku); leksikograf (Srpski rječnik), sakupljač narodnih umotvorina (O podjeli i postanju narodnih pjesama); književni kritičar i polemičar (Kritika na roman "Ljubomir u Jelisiumu"); pisac - istoričar, biograf (Žitije Hajduk-Veljka Petrovića).
Petar Petrović Njegoš: Gorski vijenac
Branko Radičević: Kad mlidija'umreti, Đački rastanak
Đura Jakšić: Orao, Veče, Ponoć
Jovan Jovanović Zmaj: Đulići, Đulići uveoci, Jututunska narodna himna
Laza Kostić: Među javom i med snom, Santa Maria della Salute
Ivan Mažuranić: Smrt Smail-age Čengića
III. REALIZAM (25)
Realizam u Evropi i kod nas (pojam, osobenosti, značaj, glavni predstavnici). Poetika realizma: odnos prema stvarnosti, oslonac na pozitivističku sliku sveta, dominacija proze, obeležje književnog lika (motivisanost, tipičnost, individualnost) i realističkog stila. Realizam u Evropi - poetika realizma (Balzak: Predgovor Ljudskoj komediji - odlomak). Poetika realizma u srpskoj književnosti (Svetozar Marković: Pevanje i mišljenje - odlomak)
Onore de Balzak: Čiča Gorio
Nikolaj Vasiljevič Gogolj: Revizor
Gi de Mopasan: Dva prijatelja (novela)
Jakov Ignjatović: Večiti mladoženja
Milovan Glišić: Glava šećera
Laza Lazarević: Vetar
Radoje Domanović: Danga
Stevan Sremac: Zona Zamfirova
Branislav Nušić: Narodni poslanik
Simo Matavulj: Povareta
IV. LEKTIRA (6)
Lav Nikolajevič Tolstoj: Ana Karenjina
Ivo Andrić: Most na Žepi i druge pripovetke
V. KNJIŽEVNOTEORIJSKI POJMOVI
Na navedenim delima ponavljaju se, proširuju, usvajaju i sistematizuju osnovni književnoteorijski pojmovi.
Lirska poezija (osobenosti književnog roda); lirska pesma; kompoziciona struktura lirske pesme; pesnička slika; književnoumetnički (pesnički) jezik: slikovnost (konkretnost), emocionalnost, simboličnost, preobražaj značenja, ritmičnost i harmoničnost; versifikacija; sistemi versifikacije; trohej, jamb, daktil; stil; strofa; rima.
Realistička pripovetka i roman.
Romantično, realistično, humoristično, satirično, groteskno.
Sredstva umetničkog izražavanja (stilske figure): metafora, personifikacija, alegorija, ironija, sarkazam, asindet, polisindet, anafora, epifora, simploha, onomatopeja, aliteracija, asonanca, igra rečima.
Pismo, autobiografija i sonet.
Lirsko-epska poezija (balada, romansa, poema).
B. JEZIK (24)
I. KNJIŽEVNI JEZIK
Početak standardizacije književnog jezika i pravopisa kod Srba (prva polovina XIX veka). Razvoj srpskog književnog jezika u drugoj polovini XIX veka i u XX veku. Osnovni principi srpske književne norme.
Ćirilica i latinica, ekavski i ijekavski izgovor.
Osnovni principi jezičke kulture. Priručnici za negovanje jezičke kulture (i način njihovog korišćenja).
Jezička situacija u Jugoslaviji. Principi jezičke ravnopravnosti. Jezička tolerancija.
II. MORFOLOGIJA (U UŽEM SMISLU)
Vrste reči. Promenljive i nepromenljive reči.
Imenice. Imeničke kategorije (padež i broj; rod). Vrste imenica. Osnovno o deklinaciji imenica.
Pridevi. Pridevske kategorije (rod, broj, padež, vid, stepen poređenja). Vrste prideva. Osnovne karakteristike deklinacije i komparacije prideva.
Zamenice. Imeničke zamenice: lične zamenice; nelične imeničke zamenice (zamenice ko, što itd.). Pridevske zamenice. Osnovno o promeni zamenica.
Brojevi: glavni i redni brojevi. Vrste glavnih brojeva: osnovni brojevi, zbirni brojevi, brojne imenice na -ica (dvojica, trojica itd.), brojni pridevi (jedni, -e, -a, dvoji, -e, -a, itd.).
Glagoli. Neprelazni, prelazni i povratni glagoli. Podela glagola po vidu. Morfološke glagolske kategorije: vreme i način; lice i broj (i rod - kod oblika koji razlikuju m., ž. i s. rod); stanje (aktiv i pasiv); potvrdnost/odričnost. Osnovno o konjugaciji (glagolske osnove, glagolske vrste, lični i nelični oblici, oblici pasiva).
Prilozi. Vrste priloga.
Pomoćne reči: predlozi, veznici i rečce. Uzvici.
III. PRAVOPIS
Sastavljeno i rastavljeno pisanje reči. Pravopisni znaci. Skraćenice. Rastavljanje reči na kraju retka.
V. KULTURA IZRAŽAVANJA (12)
I. USMENO IZRAŽAVANJE
Pričanje događaja i doživljaja (prikazivanje osećanja).
Opisivanje bića, predmeta, radnji, pojava (tačno, verno, sažeto).
Samostalno izlaganje u funkciji interpretacije književnog teksta. Uočavanje jezičkih postupaka i stilogenih mesta književnog teksta (čitanjem i obrazlaganjem). Dijalog u funkciji obrade teksta.
Izražajno kazivanje napamet naučenih lirskih pesama i kraćih monoloških tekstova. Dosledno usvajanje ortoepske norme i usvajanje veštine govorenja.
Stilske vežbe. Funkcionalni stilovi: naučni.
II. PISMENO IZRAŽAVANJE
Pravopisne vežbe: pisanje brojeva i odričnih oblika glagola. Pisanje skraćenica.
Pismeni sastavi: Izrada plana pismenog sastava, usavršavanje teksta; pisanje poboljšane verzije pismenog sastava (unošenja novih podataka, otklanjanje beznačajnih pojedinosti).
Četiri školska pismena zadatka.

III RAZRED
(3 časa nedeljno, 111 časova godišnje)

SADRŽAJI PROGRAMA
A. KNJIŽEVNOST (71)
I. MODERNA (30)
Moderna u evropskoj i srpskoj književnosti.
Poetike moderne (impresionizam i simbolizam) Parnas.
Šarl Bodler: Albatros
Anton Čehov: Ujka Vanja
Bogdan Popović: Antologija novije srpske lirike
Aleksa Šantić: Pretprazničko veče, Veče na školju
Jovan Dučić: Zalazak sunca, Jablanovi
Milan Rakić: Iskrena pesma
Vladislav Petković Dis: Tamnica, Možda spava i Nirvana
Sima Pandurović: Svetkovina
Antun Gustav Matoš: Jesenje veče
Bora Stanković: Koštana, Nečista krv
Jovan Skerlić: O Koštani
Petar Kočić: Mračajski proto
II. MEĐURATNA I RATNA KNJIŽEVNOST (30)
Evropska književnost u prvim decenijama XX veka (pojam osobenosti i značaj); manifesti futurizma, ekspresionizma i nadrealizma; književni pokreti i struje u jugoslovenskim književnostima između dva rata (ekspresionizam, nadrealizam, socijalna literatura). Ratna književnost.
Vladimir Majakovski: Oblak u pantalonama
Federiko Garsija Lorka: Romansa mesečarka
Rabidrant Tagora: Gradinar
Milutin Bojić: Plava grobnica
Dušan Vasiljev: Čovek peva posle rata
Miloš Crnjanski: Sumatra, Seobe I
Ivo Andrić: Ex ponto
Momčilo Nastasijević: Tuga u kamenu
Tin Ujević: Svakidašnja jadikovka
Veljko Petrović: Salašar
Rastko Petrović: Ljudi govore
Isidora Sekulić: Gospa Nola
Miroslav Krleža: Gospoda Glembajevi
Dobriša Cesarić: Oblak
Oskar Davičo: Hana (I pesma)
III. LEKTIRA (11)
Izbor iz lirike evropske moderne: (Rilke, A. Blok, Apoliner).
Izbor iz međuratne poezije (D. Maksimović, R. Petrović).
Ernest Hemingvej: Starac i more
Ivo Andrić: Na Drini ćuprija
Dobrica Ćosić : Koreni   ili    Dostojevski : Zločin i kazna
IV. KNJIŽEVNOTEORIJSKI POJMOVI
Na navedenim delima ponavljaju se, proširuju, usvajaju i sistematizuju osnovni književnoteorijski pojmovi.
Lirika. Moderna lirska pesma (struktura). Pesma u prozi.
Stih: jedanaesterac, dvanaesterac, slobodan stih. Sredstva književnoumetničkog izražavanja (stilske figure), metonimija, sinegdoha, paradoks, aluzija, apostrofa, retorsko pitanje, inverzija, elipsa, refren.
Epika. Oblici umetničkog izražavanja: pričanje (naracija), opisivanje (deskripcija), dijalog, monolog, unutrašnji monolog, doživljeni govor, piščev komentar; kazivanje u prvom, drugom i trećem licu.
Drama: Drama u užem smislu (osobine): moderna drama, (psihološka, simbolistička, impresionistička); dramska situacija; scenski jezik (vizuelni i akustični scenski znakovi); publika, glumac, gluma, režija, lektor, scenograf.
B. JEZIK (24)
I. GRAĐENJE REČI
Osnovni pojmovi o izvođenju (derivaciji) reči. Važniji modeli za izvođenje imenica, prideva i glagola.
Osnovni pojmovi o građenju složenica. Polusloženice. Pravopisna rešenja.
II. LEKSIKOLOGIJA (SA ELEMENTIMA TERMINOLOGIJE I FRAZEOLOGIJE)
Značenjski (semantički) i formalni odnosi među leksemama: sinonimija; antonimija; polisemija i homonimija; metaforična i metonimijska značenja.
Stilska vrednost leksema: leksika i funkcionalni stilovi; poetska leksika, varijantska leksika, dijalektizmi i regionalizmi; arhaizmi i istorizmi; neologizmi; žargonizmi; vulgarizmi (povezati sa upotrebom rečnika).
Reči iz stranih jezika i kalkovi (doslovne prevedenice), odnos prema njima. Rečnici stranih reči. Razumevanje najvažnijih prefiksa (i prefiksoida) i sufiksa (i sufiksoida) poreklom iz klasičnih jezika.
Osnovni pojmovi o terminologiji i terminima. Terminološki rečenici.
Osnovni pojmovi o frazeologiji i frazeološkim jedinicama. Stilska vrednost frazeoloških jedinica. Klišei i pomodni izrazi.
III. SINTAKSA
Sintaksičke jedinice; rečenice u širem smislu (komunikativne rečenice) i rečenice u užem smislu (predikatske rečenice); reči (lekseme i morfosintaksičke reči); sintagme (imeničke, pridevske, priloške i glagolske).
Osnovne konstrukcije (i njihovi modeli) predikatske rečenice: subjektivno-predikatska konstrukcija, rekcijske konstrukcije (s pravim i nepravim objektom), kopulativne semikatulativne konstrukcije (s imenskim i dopunskim predikativom).
Priloške odredbe. Bezlične rečenice.
Imeničke sintagme. Tipovi atributa. Apozitiv i apozicija.
IV. PRAVOPIS
Transkripcija reči iz stranih jezika (osnovni principi i primeri).
V. KULTURA IZRAŽAVANJA (16)
I. USMENO IZRAŽAVANJE
Kazivanje i recitovanje napamet naučenih književnoumetničkih tekstova.
Stilistika. Funkcionalni stilovi: publicistički.
II. PISMENO IZRAŽAVANJE
Stilistika. Leksička sinonimija i višeznačnost reči, izbor reči (preciznost). Pojačavanje i ublažavanje iskaza; obično, ublaženo i uvećano značenje reči; prenesena značenja reči (figurativna upotreba imenica, glagola i prideva).
Pismene vežbe: novinarska vest, članak, izveštaj, intervju komentar i dr. Prikaz književno-scenskog ili filmskog dela. Uvežbavanje tehnike izrade pismenih sastava.
Domaći pismeni zadaci (čitanje i analiza na času).
Četiri pismena zadatka.

IV RAZRED
(4 časa nedeljno, 132 časa godišnje)

SADRŽAJI PROGRAMA
A. KNJIŽEVNOST (82)
I. PROUČAVANJE KNJIŽEVNOG DELA (26)
Slojevita struktura književnoumetničkog dela
Sloj zvučanja
Sloj značenja
Sloj sveta dela (predmetnosti)
Sloj ideja
Dinamičnost strukture.
Metodologija proučavanja kjiževnosti
Metodi:
Pozitivistički.
Psihološki.
Fenomenološki.
Strukturalistički.
Teorija recepcije.
Pluralizam metoda i njihov suodnos.
Smisao i zadaci proučavanja književnosti
Stvaranje književnoumetničkog dela i proučavanje književnosti (stvaralački, produktivni i teorijski odnosi prema književnoj umetnosti).
Čitalac, pisac i književno delo. Književna kultura.
Književna kultura
Dela za obradu
Desanka Maksimović: Tražim pomilovanje (izbor)
Vasko Popa: Kalenić, Kora (izbor)
Branko Miljković: Vatra i ništa (izbor)
Branko Ćopić: Bašta sljezove boje
Vladan Desnica: Proljeća Ivana Galeba (odlomak)
Samjuel Beket: Čekajući Godoa
II. SAVREMENA KNJIŽEVNOST (36)
Bitna obeležja i najznačajniji predstavnici evropske i jugoslovenske književnosti
Alber Kami: Stranac
Luis Borhes: Čekanje (kratka priča)
Stevan Raičković: Septembar, Kamena uspavanka (izbor)
Miodrag Pavlović: Rekvijem

Ivo Andrić: Prokleta avlija
Meša Selimović: Derviš i smrt
Danilo Kiš: Enciklopedija mrtvih
Dušan Kovačević: Balkanski špijun
Borislav Pekić : Čovek koji je jeo smrt
III. LEKTIRA (20)
Viljem Šekspir: Hamlet
Volfgang Gete: Faust
Fjodor M. Dostojevski: Zločin i kazna ili Braća Karamazovi
Mihail Bulgakov: Majstor i Margarita
Milorad Pavić: Hazarski rečnik
Slobodan Selenić : Očevi i oci
Izbor iz svetske lirike XX veka (Odn, Sezar, Prever, Pasternak, Ahmatova, Cvetajeva, Brodski, Sengor, Sajfers).
Izbor književnih kritika i eseja (I. Sekulić, B. Mihajlović, P. Džadžić, M. Pavlović, N. Milošević, S. Lukić).
IV. KNJIŽEVNOTEORIJSKI POJMOVI
Na navedenim delima ponavljaju se, proširuju, usvajaju i sistematizuju osnovni književnoteorijski pojmovi.
Lirika. Lirsko izražavanje: stvaralačke mogućnosti posredovanja jezika između svesti i zbilje; asocijativno povezivanje raznorodnih pojmova; sugerisanje, podsticanje i upućivanje; čitaočeva recepcija; jedinstvo zvukova, ritmova, značenja i smisla.
Epika: Strukturni činioci proznog književnoumetničkog dela: objektivno i subjektivno pripovedanje; fiktivni pripovedač; pomeranje pripovedačevog gledišta; sveznajući pripovedač; tok svesti; umetničko vreme; umetnički prostor; načelo integracije.
Tipovi romana: roman lika, prostora, stepenasti, prstenasti, paralelni; roman toka svesti; roman - esej; defabuliziran roman.
Drama: Struktura i kompozicija drame; antidrama; antijunak.
Drama i pozorište, radio, televizija, film.
Putopis. Esej. Književna kritika.
B. JEZIK (32)
I. SINTAKSA
Padežni sistem. - Pojam padežnog sistema i predloško-padeških konstrukcija. Osnove imeničke, pridevske i priloške vrednosti padežnih odnosno predloškopadežnih konstrukcija. Padežna sinonimija. Polivalentnost padeža. Predloški izrazi.
Kongruencija: definicija i osnovni pojmovi; gramatička i semantička kongruencija.
Sistem zavisnih rečenica. Obeležja zavisnih rečenica. Tri osnovna tipa vrednosti zavisnih rečenica (imeničke, pridevske i priloške zavisne rečenice). Glavne vrste zavisnih rečenica: izrične (sa upravnim i neupravnim govorom), odnosne, mesne, vremenske, uzročne, uslovne, dopusne, namerne, poredbene i posledične. Veznički izrazi.
Sistem nezavisnih rečenica. Opšti pojmovi o vrstama nezavisnih rečenica, njihovim obeležjima i funkcijama. Obaveštajne, upitne, zapovedne, željne i uzvične rečenice.
Osnovni pojmovi o negaciji.
Glagolski vid. Glavna vidska značenja i način njihovog obeležavanja.
Glagolska vremena i glagolski načini - osnovni pojmovi. Vremenska i modalna značenja ličnih glagolskih oblika; prezenta, perfekta, krnjeg perfekta, aorista, imperfekta, pluskvamperfekta, futura, futura drugog, kondicionala (potencijala) i imperativa.
Naporedne konstrukcije (koordinacija). Pojam naporednog odnosa. Obeležavanje naporednog odnosa. Glavni tipovi naporednih konstrukcija: sastavne, rastavne, suprotne, isključne, zaključne i gradacione.
Raspoređivanje sintaksičkih jedinica (osnovni pojmovi).
Informativna aktualizacija rečenice i načini njenog obeležavanja (osnovni pojmovi).
Komunikativna kohezija. Načini uspostavljanja veza među delovima teksta.
Specijalni tipovi nezavisnih rečenica. (Evo autobusa! Požar! Strašnog li vremena! i dr.).
Pragmatika. Govorni činovi. Struktura razgovora i teksta.
II. OPŠTI POJMOVI O JEZIKU
Evolucija jezika: Razvoj jezika u ljudskoj vrsti, u društvu i kod pojedinca. Nastanak i razvoj pisma.
Jezik, kultura i društvo: Jezik i druge društvene kategorije. Višejezičnost. Stavovi prema jeziku.
Tipovi jezika: Jezici u svetu. Jezička srodnost. Jezički tipovi i jezičke univerzalije.
III. PRAVOPIS
Interpunkcija
V. KULTURA IZRAŽAVANJA (18)
I. USMENO IZRAŽAVANJE
Retorika (pojam i vrste); istorijat i podela; razgovor, govor. Odnos između govornika i auditorija. Vežbe javnog govorenja pred auditorijom (upotreba podsetnika, improvizovano izlaganje; korišćenje mikrofona).
II. PISMENO IZRAŽAVANJE
Stilistika: funkcionalni stilovi: administrativno-poslovni (molba, žalba, poslovno pismo).
Oblici pismenog izražavanja: prikaz, osvrt, rasprava, književne paralele, esej (vežbanja).
Pravopis: interpunkcija (vežbanja).
Domaći pismeni zadaci složenijih zahteva (čitanje i analiza na času).
Četiri pismena zadatka godišnje.

Internest
Posetite nas na Facebook strani

Fama - Istorija glasina

Bezbedan Internet
Sajt našeg učenika, Mihajla Šumakovića, koji sadrži brojne savete kako se zaštiti na internetu, aktuelne teme i probleme na svetski povezanoj mreži računara

bezbedaninternet.netai.net

Dogadjaji
<< Oktobar 2014 >>
Po Ut Sr Če Pe Su Ne
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
Anketa
Koliko vremena provodite na Facebook-u?













Morate se prijaviti da glasate.